Creashock

Creashock

Je brein is als een theater ...

NieuwsPosted by Dirk De Boe Sun, January 25, 2015 15:31:43

Tijdens mijn opleidingen creatief denken, heb ik het over de rol van het onbewuste. Ik gebruik dan de metafoor van de ijsberg waarbij het bewuste het topje van de ijsberg is terwijl de grote klomp onder water het onbewuste voorstelt. Deelnemer Jelle Vervaeke van Real Dolmen maakte mij attent op andere mooie metafoor. Hij komt uit het boek ‘Your brain at work’ van David Rock.

Het brein wordt hierin vergeleken met een theater. In het theater heb je onder andere een podium, publiek, acteurs en een regisseur.

Het podium is geen ruim podium zoals in de Koningin Elisabeth zaal maar eerder dat van een klein dorpstoneel. Er is dus niet veel plaats op het podium.

De acteurs op het podium vertegenwoordigen je gedachten. Gezien je podium klein is, kunnen er niet te veel acteurs op staan, anders lopen ze elkaar voor de voeten. De acteurs kunnen dezelfde avond ook geen meerdere rollen tegelijk spelen en het lukt ze ook niet om meer dan één stuk simultaan op te voeren. Dan raken ze de kluts kwijt of geraken ze te veel afgeleid. Toch proberen we dat met onze gedachten of activiteiten vaak te doen. Aan verschillende zaken tegelijk bezig zijn, met honderd en één dingen in je hoofd zitten, het is normaal dat dit ten koste van je efficiëntie gaat. Bovendien kan het je ook stress opleveren. Terwijl ik dit stukje aan het schrijven ben, verschijnt er toevallig een pop-up in de rechterbenedenhoek van mijn scherm. Dit geeft aan dat er net een mail is binnengekomen. Ik heb al meteen de neiging om er op te klikken en een bijkomende acteur op het podium toe te laten waardoor ik focus verlies voor deze blog.

Op het podium is er ook veel licht nodig. Je kan het vergelijken met een batterij die regelmatig moet bijgeladen worden. Zo heeft je brein ook veel energie nodig om goed te kunnen functioneren. Als je moe bent of honger hebt, ben je minder efficiënt. Je moet dus regelmatig rust of voedsel bijtanken. Sommige taken nemen dan weer meer energie in beslag dan andere. Prioriteiten stellen is er zo een omdat het gebruik maakt van alle bewuste functies van je hersenen: begrijpen, beslissen, informatie ophalen, onthouden en verhinderen dat er andere gedachten binnenkomen. Dat kost je veel energie en doe je best op een moment dat je nog fris bent. Ook nadenken over je denkproces is een cruciale activiteit die veel energie in beslag neemt.

Het is verstandig om je energie telkens toe te wijzen aan een activiteit die voor jou belangrijk is. Immers, als je podium overladen is met acteurs (je bent met teveel dingen tegelijk bezig) dan worden de grote acteurs (de belangrijke gedachten) het eerst van het toneel gegooid en nemen kleinere acteurs het over. Op het einde van de dag hebben deze niet veel klaargemaakt. Het komt er op aan om je belangrijkste acteurs eerst op het podium te zetten, dus op een moment dat je batterij nog vol is. Hen op het podium houden, kost immers ook heel wat energie.

Af en toe moet je natuurlijk wel een nieuwe acteur op het podium roepen omdat die belangrijk is voor het stuk dat je speelt. Sommige zijn moeilijker op het podium te krijgen dan andere. Het zijn bijvoorbeeld gedachten die verder weg zitten in je geheugen. Weet ook dat een nieuwe acteur (b.v. een toekomstig idee) meer plaats neemt dat een bestaande acteur (b.v. een idee uit het verleden).

Het publiek kan je zien als je onbewuste waar heel wat informatie opgeslagen zit. Het publiek zit in het donker en bestaat uit gedachten, herinneringen en verbeeldingen. Feiten die net gebeurd zijn, bestaan uit mensen die vooraan in de zaal zitten en dus nog een beetje in het licht. Je hebt weinig problemen om hen, als je ze nodig hebt, op het podium te laten komen. Het kan veel moeilijker zijn om iemand achteraan in de donkere zaal (iets dat lang geleden gebeurd is of dat je moeilijk kan onthouden) terug te vinden. Bovendien kan je onderweg de weg kwijt geraken.

Het is belangrijk om je acteurs goed te kiezen en hen voorbereid het podium op te sturen. Daarom is het vereenvoudigen van informatie en ze in blokjes aanbieden verstandig. Zo een acteur neemt minder plaats in op het podium en zorgt dat je er nog een of twee kan bijzetten. Je kan ook plaats maken op het podium door er een acteur af te halen, bijvoorbeeld door informatie op te schrijven. Zo moet je die informatie niet meer in je bewuste vast houden.

Wie zorgt nu dat het publiek en de acteurs zich een beetje gedragen en dat het geen chaotische vertoning wordt? Wel dat is je regisseur. Die zorgt ervoor dat er geen willekeurige acteurs van de zijkant (de buitenwereld) of het publiek (je onbewuste) op het podium springen en vrolijk meedoen en zo het stuk om zeep helpen. Een regisseur is iemand dicht bij het podium staat en er toch buiten. Hij observeert en grijpt in waar het niet loopt zoals gewenst. Zo kan je bijvoorbeeld verstrooid zijn. Dat kan je beschouwen als een willekeurige acteur die het podium is opgesprongen. Je regisseur kan deze acteur weer van het podium halen zodat de spelers verder kunnen met hun voorstelling.

Als je een sterke regisseur hebt, dan merkt deze goed op wat er gebeurt en maakt hij keuzes hoe jij op bepaalde prikkels reageert. Hij zorgt bijvoorbeeld dat je je niet laat afleiden. Als je regisseur echter afwezig is, laat je je vaak leiden door gulzigheid, angst en gewoontes. Er zijn in de wereld heel wat mensen die hun regisseur nooit geactiveerd hebben of waarvan de regisseur al een tijdje op vakantie is. Zij leven niet zelf maar worden vaak geleefd, niet zelden door anderen maar evengoed door hun eigen hebzucht, schrik of routine. Als dergelijke mensen weer het stuur van hun levens- op loopbaanauto willen vastgrijpen, zullen ze eerst hun regisseur in stelling moeten brengen. Dat vergt discipline en dat is iets wat je kan kweken door je regisseur regelmatig te activeren. Dat lukt je beter als je veel energie hebt. Als je vermoeid bent of een mindere dag achter de rug hebt, negeer je gemakkelijker afspraken of geef je sneller toe aan iets wat niet goed is voor je.

Het is dus belangrijk om elke dag bewust aan je regisseur te werken door bijvoorbeeld te reflecteren over wat er gebeurd is en door te observeren wat er op het moment zelf in je theater bezig is. Dat betekent dat je in staat bent om uit je ervaring te stappen en je mentale functies te observeren. Dat je je zelf kan afzonderen van een automatische trein van gedachten die voorbijkomt. In de mogelijkheid zijn om je te concentreren op het stuk en op de acteurs waarmee je de voorstelling geeft. Naast het vereenvoudigen en in blokjes aanbieden van informatie, kan delegeren hierbij ook helpen. Je gebruikt dan het podium van iemand anders voor bepaalde activiteiten. Zo nemen die geen plaats in op jouw toneel.

Wie zich verder wil verdiepen, kan dat via deze mindmap van het boek. Er staan nog heel wat andere tips die je kunnen helpen om je brein beter te gebruiken. Voor mij was het in ieder geval een eye-opener. Gezien ik zelf de gewoonte heb om associatief te werk te gaan en met veel dingen bezig ben, heeft de theatermetafoor me al ondertussen al flink geholpen om efficiënter te leven en te werken. Dank je wel, Jelle! Dat iedereen er inspiratie mag in vinden!

Dirk De Boe